Clusterhoofdpijn

Algemeen

Clusterhoofdpijn is een vorm van hoofdpijn die valt onder de zogenaamde trigeminovasculaire hoofdpijnen. Een kenmerk van de pijnaanvallen is dat ze veelal in een "cluster" (een groep van aanvallen) opkomen en ook weer spontaan verdwijnen. Clusterhoofdpijn komt het meeste voor bij mannen van middelbare leeftijd.

Klachten en symptomen

eenzijdige stekende pijn veelal achter of rond een oog
bewegingsdrang
loopneus, kleine pupil en rood oogduur
duur: enkele minuten tot soms uren

Wat zijn de oorzaken?

Met zekerheid kan de oorzaak niet worden gesteld, maar men gaat ervan uit dat een ontregeling in de hypothalamus de oorzaak van de hoofdpijnaanval is. De hypothalamus is verantwoordelijk voor onze biologische klok. Het feit dat er vaak een regelmaat in de aanvallen is, vaak een bepaald tijdstip op de dag en soms zelfs een bepaald seizoen van het jaar, is hiervoor een pleidooi. Er lijkt een genetisch component verantwoordelijk voor clusterhoofdpijn, hoewel er nog geen enkel gen gevonden is dat geïdentificeerd kon worden als het bewuste gen. Bij sommige patienten zijn bepaalde voedingsstoffen uitlokkend.

Hoe stelt men de diagnose?

De diagnose wordt gesteld op basis van het typische verhaal van de patient. Bij lichamelijk onderzoek mogen tussen de aanvallen door geen afwijkingen geconstateerd worden. Beeldvormend onderzoek is strikt genomen niet noodzakelijk voor het stellen van de diagnose.

Wat zijn de behandelingsmogelijkheden?

Verlichting van pijn kan door middel van medicijnen, maar omdat de oorzaak van deze aandoening nog altijd niet bekend is bestaat er geen genezing. Veelal worden preventieve medicijnen gebruikt (vaak in grote hoeveelheden). Over het algemeen wordt clusterhoofdpijn behandeld met medicatie, waarbij onderscheidt wordt gemaakt in aanvals- en preventieve behandeling.

Behandeling van een acute aanval:

"Zuivere" zuurstof via een mondmasker.

Triptanen ( sumatriptan subcutaan of fromirex)

Behandeling ter voorkoming van aanvallen:

Inademen van zuivere zuurstof (6-9 liter per minuut) kan een opkomende aanval ook voorkomen. Zeer effectief middel maar moet wel zeer snel worden toegepast - direct als een aanval zich aankondigt. Verapamil gedurende de cluster worden. Het verlaagt de bloeddruk en vertraagt de hartslag. De patiënt voelt de aanvallen wel, maar de hoofdpijn openbaart zich niet. Methysergide is een aan ergotamine verwante stof, die niet met imigran injecties samen gegeven mag worden. Ook lithium en prednison kunnen aanvallen soms voorkomen.